De begrippen kenmerkend, substantieel en structureel vormen de basis voor kwalitatieve functiewaardering in het onderwijs. Kenmerkend betekent dat een functie-element typisch en onderscheidend is voor de functie. Substantieel houdt in dat het element zwaar genoeg weegt om mee te nemen in de waardering. Structureel betekent dat het element duurzaam en organisatorisch is ingebed, niet tijdelijk of incidenteel. Deze drie criteria bepalen samen welke aspecten van een functie worden opgenomen in de functieanalyse volgens FUWASYS in het onderwijs.
Wat betekenen de begrippen kenmerkend, substantieel en structureel in functiewaardering?
Deze drie begrippen vormen een leidraad voor het beschrijven en waarderen van onderwijsfuncties volgens FUWASYS. Kenmerkend betekent dat een functie-element typisch en onderscheidend is voor de specifieke functie binnen de organisatie. Het onderscheidt deze functie van andere functies in de onderwijsinstelling.
Substantieel houdt in dat het functie-element zwaar genoeg weegt om invloed te hebben op de functiewaardering. Lichte of marginale taken worden weggelaten omdat ze geen significante impact hebben op het functieniveau. De waardering vindt namelijk plaats op basis van het zwaarst wegende element in de functie.
Structureel betekent dat het functie-element duurzaam en organisatorisch is ingebed. Het gaat om werkzaamheden die permanent tot de functie behoren, niet om tijdelijke projecten of incidentele taken die sporadisch voorkomen.
Deze drie criteria werken samen om te bepalen welke elementen worden opgenomen in functiebeschrijvingen. Alleen elementen die aan alle drie de voorwaarden voldoen, komen in aanmerking voor de functieanalyse volgens FUWA methodiek in het onderwijs. Dit zorgt voor evenwichtige functiebeschrijvingen die op alle 14 kenmerken van FUWASYS met scores van 1-5 kunnen worden gewaardeerd.
Hoe worden kenmerkende aspecten van een functie bepaald in het onderwijs?
Kenmerkende aspecten identificeer je door de functie te vergelijken met andere functies in de onderwijsorganisatie. Je kijkt naar wat deze functie uniek maakt en welke werkzaamheden specifiek bij deze rol horen. Het gaat om taken die onderscheidend vermogen hebben voor de functie.
Tijdens de functieanalyse gebruik je meerdere informatiebronnen. Functie-interviews van 1 tot 1,5 uur vormen de basis, aangevuld met gesprekken met leidinggevenden. Voor onderwijsfuncties zijn administratieve organisatie- en procesbeschrijvingen nuttig, omdat zij werkprocessen systematisch beschrijven. Voor directies en bestuurders zijn specifieke documenten relevant, zoals statuten en managementreglementen.
Bij het voeren van functie-interviews stel je open vragen en vraag je naar praktijkvoorbeelden. Je maakt onderscheid tussen werkelijk opgedragen werkzaamheden en taken uit eigen initiatief. Alleen opgedragen werkzaamheden die kenmerkend zijn voor de functie, komen in de functiebeschrijving.
Je selecteert uit elke hoofdtaak de zwaarste afgeleide taken. Deze selectie zorgt ervoor dat de waardering gebaseerd is op de zwaarste elementen, wat in lijn is met het waarderingsprincipe van FUWASYS in het onderwijs.
Wanneer is een functie-element substantieel genoeg voor waardering?
Een functie-element is substantieel wanneer het zwaar genoeg weegt om invloed te hebben op de functiewaardering binnen FUWASYS in het onderwijs. Incidenteel voorkomende werkzaamheden kunnen meestal worden weggelaten omdat ze geen significante impact hebben op het functieniveau.
Je bepaalt de substantialiteit door te kijken naar de impact van het element op de 14 kenmerken van FUWASYS. Elementen waarover wordt beslist, waarover contacten worden gelegd en waarvoor kennis en vaardigheid nodig zijn, moeten altijd zijn terug te vinden in de taken of resultaatgebieden.
De waardering vindt plaats op basis van het zwaarst wegende element in de functie. Dit betekent dat lichte administratieve taken of ondersteunende werkzaamheden die weinig impact hebben op het functieniveau, niet worden meegenomen. Je focust op de werkzaamheden die het meeste gewicht hebben in de dagelijkse uitvoering van de functie.
Bij twijfel vergelijk je het element met referentiefuncties en functiereeksen binnen vergelijkbare onderwijsorganisaties. Dit helpt om te bepalen of het element substantieel genoeg is om mee te nemen in het proces van het waarderen van onderwijsfuncties volgens FUWASYS.
Wat maakt een functie-aspect structureel binnen onderwijsorganisaties?
Een functie-aspect is structureel wanneer het duurzaam en organisatorisch ingebed is in de onderwijsorganisatie. Het gaat om werkzaamheden die permanent tot de functie behoren en niet om tijdelijke projecten, seizoensgebonden taken of incidentele werkzaamheden.
Structurele aspecten zijn vastgelegd in formele documenten, zoals functiebeschrijvingen, organisatiereglementen of beleidsplannen. Ze maken deel uit van de reguliere werkprocessen en zijn gekoppeld aan de strategische doelstellingen van de onderwijsinstelling.
Je onderscheidt structurele van tijdelijke elementen door te kijken naar de duurzaamheid. Structurele taken keren regelmatig terug en zijn onderdeel van de kernactiviteiten. Tijdelijke projecten, vervangende werkzaamheden of eenmalige opdrachten vallen hier niet onder, ook al kunnen ze belangrijk zijn voor de organisatie.
Bij onderwijsorganisaties zijn structurele aspecten vaak gekoppeld aan het onderwijsproces, de organisatiestructuur en de wettelijke kaders. Ze blijven bestaan, ook bij personeelswisselingen, en zijn niet afhankelijk van individuele voorkeuren of tijdelijke omstandigheden. Dit zorgt voor stabiliteit in de functiewaardering volgens FUWASYS in het onderwijs en voorkomt dat functiebeschrijvingen te snel verouderen bij organisatieveranderingen.
Een goede toepassing van de begrippen kenmerkend, substantieel en structureel zorgt voor betrouwbare functiewaardering in onderwijsorganisaties volgens FUWASYS. Deze criteria helpen je om evenwichtige functiebeschrijvingen op te stellen die rechtvaardig en duurzaam zijn. Voor het primair onderwijs en voortgezet onderwijs is SPO-certificering verplicht bij dit proces, terwijl dit voor MBO en HBO sterk wordt aanbevolen. Wij ondersteunen onderwijsinstellingen bij het implementeren van deze waarderingsprincipes, zodat je je kunt richten op wat echt belangrijk is: het leveren van kwalitatief onderwijs.